LEVEN EN WERKEN VAN BRECHT 

Op 21 mei 2011 werd een retrospectieve tentoonstelling geopend, met werk van de kunstenaar Brecht , de zoon van Lucebert.

Een gedenkwaardige tentoonstelling, want begin van diezelfde maand, op 1 mei, overleed deze kunstenaar in Javéa, Spanje na een kort ziekbed aan een agressieve vorm van kanker in de alvleesklier.

Brecht Swaanswijk werd op 30 november 1953 geboren in Bergen NH als zoon van Lubertus Swaanswijk en Tony Koek. Zijn vader kennen wij beter als de schrijver-dichter-schilder-tekenaar Lucebert.

Brecht koos voor het kunstenaarsschap en alhoewel zijn vader hem in het begin zeker heeft geïnspireerd heeft de invloed ook later wel in omgekeerde richting verlopen. Hij volgde een jaar grafische vormgeving aan de Koninklijke Academie voor beeldende kunsten te Den Haag en nog korte tijd grafiek op Terkamer in Brussel.
Toch beschouwde hij zichzelf meer als een autodidact. Hij werkte altijd in de rust van zijn eigen atelier eerst in Bergen later in Jávea in het huis van zijn ouders. Daar leefde hij de laatste jaren alleen en overleed hij. Tegen beter weten in bleef hij tot het einde toe hopen op genezing. Hij kreeg de nodige zorg en aandacht van zijn vriendin, zijn kinderen, familie en vrienden in Nederland. Zij as ligt begraven onder een oude boom nabij het huis in Jávea.

In 1975 had hij zijn eerste solotentoonstelling in Galerie 10 in Egmond aan Zee. Tot aan de huidige tentoonstelling volgde ieder jaar vele tentoonstellingen zowel solo als collectieve. Hij exposeerde in binnen- en buitenland en zijn werken waren meerdere malen te zien in Galerie De Boog in IJsselstein.

Zijn manier van werken leende zich goed om een illustratieve verbintenis aan te gaan met gedichten of literaire teksten. Omstreeks 1970 begon een samenwerking met generatiegenoot de dichter Edzard Dideric. Samen met Gertjan Nooder begonnen zij in 1978 het tijdschrift Ergo eerst in fotokopiedruk en vanaf 1981 in offset. Vanaf dat jaar verzorgde Brecht de redactie. Tot 1983 verschenen zo nog vijf nummers met proza, poëzie, zowel origineel als vertaald, foto’s, tekeningen, strips, collages De samenwerking, en daarmee het tijdschrift, hield op toen Edzard Dideric samen met Rob Scholte, Martin Bril en Dirk van Weelden, in Amsterdam, een meer boekachtig tijdschrift,De Angst!, begon.

In 1984 verzorgde Brecht tekeningen bij de reeks gedichten ‘Een verhuizing’ van Joost Zwagerman; deze samenwerking, die volledig op gelijkwaardige basis tot stand was gekomen, werd in 1985 gepubliceerd in het literaire tijdschrift Maatstaf. Met dit literaire debuut van Zwagerman en de tekeningen van Brecht opende begin 2010 de publicatie en bijbehorende expositie ‘Beeld verplaatst’ in het Museum Meermanno in Den Haag. Midden jaren 1980 verscheen van Brecht eveneens een aantal illustraties bij artikelen in NRC Handelsblad /Cultureel Supplement.

Binnen de kaders van ieder vel tekende hij het absurde menselijke theater, verbeeldingen van zijn eigen angsten over al het kwaad waartoe mensen zoal in staat zijn. Het resultaat is een verzameling van honderden getekende taferelen. Zijn werkwijze getuigt daarbij van verregaande discipline en nauwgezetheid. De talloze puntjes, streepjes, lijntjes en penseelstreekjes, die hij in zijn leven gezet heeft, volgen een eigen idioom dat zich onttrekt aan elk bestaand schoonheidsmodel.
Een groot inspiratiebron voor Brecht was zijn vader Lucebert. Hun levens vertonen veel gelijkenis maar daarnaast ontwikkelden ze zich ieder op hun eigen manier. Beide kunstenaars hadden een kritische houding ten opzichte van de maatschappij maar leefden in een andere tijdgeest. De tekeningen van Lucebert zijn duidelijk geïnspireerd door de COBRA beweging. Binnen de tentoonstelling zijn ook enkele werken van Lucebert opgenomen.

Brecht zijn grote kracht lag in zijn observatievermogen. Brecht’s tekeningen zijn hierdoor steeds meer gedetailleerd en verfijnd geworden.

Als hommage aan hem hebben bevriende schrijvers en dichters een memoriam boekje gemaakt . Dit boekje bevat verhalen en gedichten over Brecht en foto’s van zijn werktafel in Javéa ( Spanje) en van zijn laatste werk. Dit memoriam boekje is te koop in het Stadsmuseum voor 5 euro.

Zijn kinderen beheren nu zijn oeuvre en verzorgen het werk daaromheen. Bij de opening van de tentoonstelling is in dat kader een nieuwe website gelanceerd www.artebrecht.com waar informatie over leven en werken van Brecht is te vinden en contact kan worden gelegd door geïnteresseerden in zijn werk.
De in het Stadsmuseum te bezichtigen werken zijn te koop. Een prijslijst is op te vragen bij de balie. Voorts is te koop een boek over Bergen Geestgrond, inclusief bijbehorende muziek CD voor 9 euro en een film over Bergen waarin interviews met Brecht en bevriende kunstenaars, schrijvers en componisten voorkomen.Deze film kost 10 euro. Van het boek Bergen Geestgrond is ook een collectors item verkrijgbaar voor 125 euro met een originele en gesigneerde tekening van Brecht.

Tot slot een citaat uit het boekje van zijn vriend Ad Groot. Het zijn de woorden van Brecht zelf:

“We schilderen en tekenen door, tot het bittere eind, want je werk is het enige dat overblijft.“

In ons Stadsmuseum van IJsselstein mogen wij nog tot en met 2 oktober genieten van deze bijzondere werken.