Wisseltentoonstellingen

De missie van het Stadsmuseum IJsselstein is het verwerven, beheren, onderzoeken, tentoonstellen en uitdragen van het IJsselsteinse culturele erfgoed en alles dat daarmee in verband kan worden gebracht. Daarnaast wil het museum door middel van wisseltentoonstellingen een mix bieden van presentaties van uiteenlopende thema’s en kunststromingen. Het museum biedt op die manier jaarlijks drie à vier tentoonstellingen aan overwegend op het gebied van de IJsselsteinse historie, de hedendaagse kunst en de kunst uit de regio. 

10/12/2009

Woonplaats voor fatsoendelijke luijden. Baronnie Ysselstein tussen 1670 ende 1820

08-02-2010

Tentoonstelling van 12 december t/m 11 april 2010

In het Stadsmuseum IJsselstein wordt op 12 december de tentoonstelling “Woonplaats voor fatsoendelijke luijden. Baronnie Ysselstein tussen 1670 ende 1820” feestelijk geopend. Volgend jaar bestaat de stad IJsselstein 700 jaar, de tentoonstelling in het Stadsmuseum is de eerste activiteit die voor “IJsselstein 700 jaar stad” wordt georganiseerd.

Was IJsselstein een belastingparadijs of een corrupte boevenbende?
Vanaf de 80-jarige oorlog was de Baronie van IJsselstein een zelfstandig staatje, binnen de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden. Wat voor mensen woonden in dat staatje binnen de staat? Welke beroepen hadden ze, hoe gingen ze met elkaar om, welke verhalen kunnen we over ze vertellen? U komt het allemaal te weten in deze bijzondere tentoonstelling.

Het was de koning van Spanje, Filips II, die als landsheer in de Nederlanden officieel liet vastleggen de baronie een soeverein gebied was. Een baronie, onder leiding van niemand minder dan Willem de Zwijger. Zijn nazaten bleven eeuwenlang baron in IJsselstein, maar in 1703 overleed stadhouder Willem III zonder kinderen. Een tijdlang was er geen baron maar slechts een plaatsvervanger, een drost. Dit was de rijke Amsterdamse koopman en burgemeester Jan Sautijn. Hij bood – tegen flinke betaling - criminelen, die elders werden gezocht, asiel aan. IJsselstein kreeg een slechte naam.

In 1732 kwam daar een abrupt einde aan. Een nieuwe barones, Marie Louise van Hessen-Kassel, weduwe van een Oranjeprins, maakte schoon schip. In plaats van een vrijplaats voor geboefte werd IJsselstein een aangenaam oord voor ‘fatsoendelijke luijden’. Huizen werden opgeknapt, straten schoongemaakt en door het stadsbestuur ging flink de bezem. Met lage belastingen trok de barones renteniers uit de wijde omgeving. Dat betekende klandizie voor de winkels, en werk voor de gewone IJsselsteiner als knecht, tuinman of dienstbode. Terwijl in de Republiek een economische crisis heerste, wisten de burgervaderen van IJsselstein door werkgelegenheidsprojecten en belastingmaatregelen de armoede buiten de deur te houden. IJsselstein was een soort Monaco of Liechtenstein geworden.

Het ging mis toen de Fransen in 1795 ons land veroverden. De toenmalige drost, Joachim de Beaufort, werd afgezet. Om plunderingen door de Fransen te voorkomen sloot de stad zich aan bij de provincie Holland. Daar echter waren de belastingen huizenhoog! Een tijdlang wist men de invoering van die belastingen buiten de deur te houden, maar in 1802 moest men het hoofd buigen. Vanaf dat moment ging het bergaf met IJsselstein. De renteniers vertrokken. De lokale economie raakte in het slop. Ook nadat in 1813 de Fransen waren verjaagd, kwam aan de ellende geen einde. Koning Willem I, de zoon van de laatste baron van IJsselstein, wilde niets weten van een herstel van de onafhankelijkheid. IJsselstein was een gewone gemeente in het koninkrijk geworden.

De tentoonstelling verhaalt van de belangrijke gebeurtenissen en bijzondere mensen die een rol hebben gespeeld in deze interessante maar vergeten periode van IJsselstein.