De stad IJsselstein

In het historische centrum van de Baroniestad IJsselstein waant u zich in de Middeleeuwen. De historische binnenstad dateert van het begin van de 14e eeuw en heeft een roemrucht verleden. In de 13e eeuw liet Gijsbrecht van Amstel een kasteel bouwen, waar nu nog de kasteeltoren van over is gebleven. De binnenstad is uitgeroepen tot beschermd stadsgezicht en wordt omgeven door de vestinggracht en een deel van de stadsmuren. Het Stadsmuseum herbergt veel informatie over deze historisch interessante binnenstad IJsselstein. Het is een prima startpunt om deze  boeiende stad te ontdekken. Daarnaast heeft IJsselstein veel historische bijzonderheden, die een bezoek waard zijn. Op uw tocht door het middeleeeuwse stadje zijn de volgende monumenten zeker een bezichting meer dan waard:

Grote of Oude Nicolaaskerk. In opdracht van Gijsbrecht van Amstel gebouwd in 1307 en in april 1310 door de Utrechtse bisschop Guy gewijd. Van het oorspronkelijke gebouw zijn alleen enkele muurresten bewaard gebleven. De huidige, laatgotische kerk dateert van eind 15e/begin 16e eeuw. Graaf Floris van Egmond gaf opdracht een kerktoren bij de kerk te bouwen. Deze is in 1568 door blikseminslag en brand verwoest. In 1635 was de nieuwe toren met houten spits in de vorm van een lantaarn klaar. 10 augustus 1911 brandde de kerk volledig uit en in 1916 is hij weer gerestaureerd. De spits is in de stijl van de Amsterdamse School herbouwd. In de kerk bevinden zich onder andere de graven van Gijsbrecht van Amstel (1350), zijn vrouw Bertha van Heukelom en hun zoon Arnold en diens vrouw Maria van Henegouwen.

's-Heeren korenmolen de Windotter. Gebouwd in 1732. De boeren uit de Lopikerwaard waren verplicht om hun graan hier te laten malen, daarom werd het een Dwangmolen genoemd. In 1988 is de molen gerestaureerd en in ere hersteld. Er wordt nu weer op ambachtelijke wijze koren gemalen en verkocht in een winkel waar ook andere authentieke producten worden verkocht.

St. Nicolaasbasiliek. Gebouwd tussen 1885 en 1887 in neogotische stijl naar ontwerp van Alfred Tepe. De rooms-katholieke basiliek is, naast parochiekerk, ook bedevaartplaats ter ere van Onze Lieve Vrouw van Eiteren. Jaarlijks trekt op de vierde zondag van juni een Ommedracht door IJsselstein. In de apsis staat het gepolychromeerde altaarstuk van beeldhouwer Friedrich Wilhelm Mengelberg. Van 1968 tot 1972 is de basiliek gerestaureerd en aansluitend door Paus Paulus VI tot Basilica Minor verheven, de hoogste eretitel voor een kerkgebouw buiten de stad Rome. De kerk heeft een orgel van Maarschalkerweerd & Zonen, Utrecht uit 1908. Het is een schenking van A. van Kippersluis. René Verwer is vaste organist.

Oude Raadhuis. Gebouwd in 1560 in opdracht van Willem van Oranje. Het vormt met het ervoor gelegen plein, De Plaats, het centrum van het middeleeuwse IJsselstein. De twee in steen uitgehouwen leeuwen in het bordes dragen een schild met het IJsselsteinse wapen.

Stadswaag. Op de plaats van de oude Stadswaag uit 1779 heeft volgens een ingemetselde gevelsteen in de achtermuur een nog oudere waag gestaan. Al in 1437 woog men in IJsselstein hennep, graan en turf. Boven het waaggedeelte ziet u de waagmeesterswoning en boven het middenraam is het IJsselsteinse wapen aangebracht. Tot 1963 heeft de stadswaag gefunctioneerd.

Stadspoorten. Gebouwd in 1390 en gerestaureerd in 1852. Tot omstreeks 1950 waren de IJssel-en Benschopperpoort de enige toegangen tot de Stad.

Stadsmuren. Gebouwd rond 1390. Restanten zijn behouden gebleven en in 1999 heeft een grote restauratie plaatsgevonden van de stadsmuur op de walkade (achter het Stadsmuseum). 

Van boevenoord tot belastingparadijs. IJsselstein in de achtteinde eeuw. Een boek over de geschiedenis van macht, intriges en politiek steekspel ten tijde van de Baronie van IJsselstein. Fred Vogelzang schreef een fascinerend boekwerk over een van de meest boeiende periodes uit het IJssesteins verleden. Onder andere te koop bij het Stadsmuseum voor € 24,90.

Bij het VVV kunt u informatie krijgen over de data en tijden waarop er leuke en informatieve stadswandelingen plaatsvinden. Groepen kunnen een stadswandeling reserveren op afspraak. VVV IJsselstein, Benschopperstraat 41 A (historische waag). Telefoon 030 - 6887273. Open maandag 13.00-17.00 uur, dinsdag t/m donderdag 09.00 - 17.00 uur, vrijdag 09.00 - 20.00 uur, zaterdag 09.00 - 16.00 uur. Ook geopend tijdens koopzondagen.